Wiertła to jedne z najbardziej uniwersalnych narzędzi wykorzystywanych w różnych branżach, w tym w budownictwie, remoncie, produkcji i wielu innych dziedzinach przemysłowych. W tym poradniku przyjrzymy się różnym materiałom, z jakich produkowane są wiertła, ich właściwościom, zastosowaniom oraz pomożemy dobrać je do różnych prac.
Może Cię zainteresować: Budowa i rodzaje wierteł – wszystko, co musisz wiedzieć, by dobrać najlepszy osprzęt do elektronarzędzi
Jak materiał wiertła wpływa na wydajność pracy?
Każde wiertło zostało zaprojektowane z myślą o konkretnych zastosowaniach i powierzchniach – od drewna, przez stal, aż po beton czy kamień. Wybór danego wiertła zależy od twardości i struktury materiału, w którym będziemy wiercić, a także od tego, jak intensywnie będziemy je wykorzystywać.
W trakcie wiercenia dochodzi do silnego tarcia, a więc także do wzrostu temperatury. Osprzęt do elektronarzędzi powinien być odporny na wysokie temperatury i wytrzymały mechanicznie, ponieważ decyduje to o efektywności. Im twardsze podłoże, tym więcej będzie ono wymagało od wiertła.
Wiertła stalowe – najczęściej wykorzystywane na rynku
Najpopularniejszym materiałem do produkcji wierteł jest stal. Jednak stal, stali nierówna. Warto poznać właściwości i cechy charakterystyczne poszczególnych rodzajów stali. Poniżej znajdziesz szczegółowe omówienie.
Wiertła ze stali węglowej
Stal węglowa to jeden z podstawowych materiałów, z którego produkowane są wiertła. W jej składzie jest węgiel (do około 1,5%) zwiększający jej twardość, ale jednocześnie wykazuje większą podatność na pęknięcia. Wiertła ze stali węglowej charakteryzują się dość dobrą wytrzymałością i przystępną ceną, dlatego są najczęściej wykorzystywane w prostych pracach (np. wiercenie w drewnie, tworzywach sztucznych czy miękkich metalach).
Zalety:
- Przystępna cena
- Wystarczająca trwałość do prac w miękkich materiałach
- Dobre właściwości ścierne
Wady:
- Ograniczona odporność na wysokie temperatury
- Szybkie zużycie w przypadku twardszych materiałów
Wiertła ze stali szybkotnącej (HSS)
Wiertła wykonane ze stali szybkotnącej (High-Speed Steel, HSS) to kolejny krok w ewolucji narzędzi stalowych. Stal HSS jest bardziej odporna na wysokie temperatury niż stal węglowa, dlatego wiertła HSS mogą pracować przy wyższych prędkościach.
Wiertła wykonane ze stali szybkotnącej wykorzystywane są do wiercenia w materiałach takich jak stal, stal nierdzewna, mosiądz czy tytan.
Zalety:
- Odporność na wysokie temperatury
- Wysoka twardość
- Wydajność w pracy z metalami
Wady:
- Wyższa cena w porównaniu do wierteł ze stali węglowej
- Mniejsza odporność na uderzenia
Wiertła ze stali stopowej
Stal stopowa zawiera różne dodatki stopowe (np. molibden, wanad, chrom), poprawiające jej właściwości mechaniczne. Wiertła ze stali stopowej są znacznie bardziej odporne na zużycie i wysokie temperatury niż wiertła węglowe i HSS.
Znajdują więc zastosowanie w pracy z materiałami o większej twardości, w tym ze stalą nierdzewną, a także w bardziej wymagających warunkach przemysłowych.
Zalety:
- Wyjątkowa odporność na zużycie
- Lepsze parametry wytrzymałościowe w porównaniu do standardowych stali
Wady:
- Wyższa cena
- Mogą być bardziej kruche w porównaniu do wierteł HSS
Wiertła węglikowe – wytrzymałość w ekstremalnych warunkach
Węglik wolframowy to jeden z najtwardszych materiałów, używanych do produkcji narzędzi skrawających, w tym wierteł. Wiertła węglikowe są dedykowane do pracy w najcięższych warunkach, także do wiercenia w betonie, kamieniu czy twardych metalach. Węglik spiekany jest bowiem materiałem o bardzo wysokiej odporności na zużycie i temperatury.
Zalety:
- Niezwykle wysoka twardość
- Doskonała odporność na ścieranie
- Wydajność w najtwardszych materiałach
Wady:
- Wysoka cena
- Wiertła węglikowe są kruche i łatwo pękają pod wpływem silnych uderzeń
Przeczytaj: Jakiej firmy wiertła do drewna są najlepsze?.
Wiertła tytanowe – dla wymagających użytkowników
Wiertła tytanowe wyposażone są w powłokę tytanową, która nadaje im wyjątkową odporność na ścieranie oraz wysokie temperatury. Tytan jest materiałem stosunkowo lekkim, ale bardzo trwałym. Wiertła z powłoką tytanową doskonale sprawdzają się w pracy z materiałami miękkimi i średnio twardymi (np. drewno, aluminium czy stal nierdzewna).
Wiertła diamentowe – nie do pokonania w twardych materiałach
Wiertła diamentowe to absolutna czołówka, jeśli chodzi o narzędzia do pracy w bardzo twardych materiałach. Diament to najtwardszy materiał znany człowiekowi, dlatego wiertła diamentowe są stosowane głównie w pracach związanych z wierceniem w betonie, granicie, marmurze oraz innych bardzo twardych materiałach.
Zalety:
- Niezrównana twardość
- Doskonała efektywność w twardych materiałach
- Długowieczność narzędzia
Wady:
- Wysoka cena
Jak dobrać wiertło do konkretnego materiału?
Pamiętajmy, że nawet najdroższe, najbardziej wytrzymałe wiertło się nie sprawdzi, jeśli nie dopasujemy go do rodzaju podłoża. Poniżej podpowiadamy, jak dobrać wiertło do najczęściej spotykanych materiałów, z którymi mamy do czynienia w pracach budowlanych, remontowych i przemysłowych.
Wiertła do drewna
Do drewna warto wybrać wiertło stalowe, najlepiej ze stali węglowej lub stopowej. Dobrze sprawdzą się także wiertła HSS, zwłaszcza gdy chcemy wiercić w twardszych gatunkach drewna.
W przypadku wiercenia w cienkich deskach świetnie sprawdzają się wiertła o ostrych krawędziach i szerszym kącie natarcia, które zapobiegają wyrywaniu drewna na brzegach otworu. Do grubszych elementów warto używać wierteł spiralnych, ponieważ prowadzą one narzędzie w trakcie wiercenia, zapobiegając przesuwaniu się wiertła.
Wiertła do betonu i kamienia
Beton oraz materiały kamienne to jedne z najtwardszych powierzchni, które stawiają duże wymagania wiertłom. W tym przypadku konieczne jest użycie wierteł diamentowych lub wierteł z węglika spiekanego.
Do pracy w betonie zbrojonym rekomendowane są wiertła węglikowe, które mogą przebić zarówno beton, jak i metalowe pręty zbrojeniowe. Wiertła z węglika spiekanego świetnie nadają się również do twardych materiałów, w tym cegły, kamienia, betonu kompozytowego i ceramiki.
Wiertła do metalu
Prace związane z wierceniem w metalach wymagają zastosowania narzędzi o dużej wytrzymałości. Do wiercenia w stali węglowej, stali nierdzewnej czy w mosiądzu, najlepiej używać wierteł HSS lub wierteł z powłoką tytanową. Wiertła HSS mają wyższą odporność na wysokie temperatury i wytrzymałość w stosunku do tradycyjnych wierteł stalowych, dlatego sprawdzą się zarówno w przypadku obróbki stali, jak i metali kolorowych.
W przypadku bardzo twardych metali warto sięgnąć po wiertła z dodatkowymi powłokami np. z tytanu, które jeszcze bardziej poprawiają odporność na zużycie i tarcie.
Wiertła do plastiku i tworzyw sztucznych
W przypadku wiercenia w plastiku, gumie czy innych tworzywach sztucznych, należy zwrócić uwagę na to, by wiertło było odpowiednio ostre, aby uniknąć pęknięć czy zniekształceń materiału. Do takich prac wystarczą wiertła stalowe węglowe lub wiertła HSS. Wiertła HSS, ponieważ wykazują odporność na wysokie temperatury, zapobiegając ich topnieniu podczas wiercenia.
W przypadku prac, gdzie wymagana jest większa kontrola nad wielkością otworu, zaleca się stosowanie wierteł spiralnych o węższych i ostrych końcówkach. Można też sięgnąć po wiertła z powłoką tytanową, które dodatkowo zwiększają trwałość narzędzia i zapewniają lepsze wykończenie krawędzi.
Polecamy: Jakie wiertło pod gwint? Dobór wiertła do gwintów – tabela gwintów
Najlepsze materiały wierteł – podsumowanie
W zależności od rodzaju materiału, w którym będziemy wiercić, musimy dobrać wiertło wykonane z odpowiedniego materiału – stal, węglik spiekany, diament. Każdy z nich ma bowiem swoje unikalne właściwości i zastosowania.
Jeśli masz dodatkowe pytania lub wątpliwości, skontaktuj się z naszą hurtownią. Pomożemy Ci dobrać odpowiednie wiertło!
Sprawdź też inne poradniki o wiertłach:
- Top 10 najczęściej popełnianych błędów przy montażu zamocowań – jak ich unikać?
- 9 niezbędnych narzędzi do montażu wkrętów i kołków
- Co to wiertło HSS i SDS? Charakterystyka i różnice
- Kiedy wynaleziono wiertło? Historia i ewolucja wiertła oraz wiertarki
- Jak dobrać wiertło do kołka?
- Które wiertło lepsze – kobaltowe czy tytanowe?
- Jak wyciągnąć wiertło z wiertarki?
- Jak odróżnić wiertło do metalu od wiertła do drewna i betonu?
- Jak naostrzyć wiertło do betonu, drewna lub metalu?
- Wiertła SDS czy zwykłe? Co wybrać?
- Jakie wiertła do metalu twardego wybrać? Stal i inne twarde metale