Wkręty ciesielskie to elementy łączące drewniane belki więźby oraz mocujące lekkie pokrycia dachowe. W praktyce umożliwiają też montaż kątowników i płytek ciesielskich czy np. izolacji nakrokwiowej. W tym poradniku prezentujemy rodzaje wkrętów ciesielskich oraz kryteria ich doboru w zależności od konkretnego pokrycia i konstrukcji dachowej.
Polecamy: Jak wykonać ocieplenie dachu płaskiego? Zamocowania hydroizolacji i termoizolacji
Czym są wkręty ciesielskie?
Wkręty ciesielskie mają znacznie szerszy i głębszy gwint niż standardowe wkręty, dlatego zapewniają lepsze mocowanie poszczególnych elementów konstrukcji drewnianych. belek. Najczęściej montuje się je bez wcześniejszego nawiercania otworów, co przyspiesza pracę (wyjątek stanowią bardzo twarde gatunki drewna).
Wkręty ciesielskie wykonuje się z wytrzymałej, hartowanej stali – z założenia nie mogą pękać ani łatwo się wyginać. Są ponadto zabezpieczone powłoką antykorozyjną (najczęściej cynkową), dzięki czemu nadają się do użytku na zewnątrz nawet w wilgotnych warunkach.
Najważniejsze rodzaje wkrętów ciesielskich
Wyróżnia się m.in.:
- wkręty ciesielskie z łbem stożkowym (podkładkowym),
- wkręty ciesielskie z łbem walcowym,
- wkręty ciesielskie z łbem talerzykowym
- wkręty ciesielskie z łbem sześciokątnym,
- specjalne wkręty ciesielskie dystansowe (do poziomowania łat),
- przeznaczone do łączników ciesielskich.
Zamocowania te charakteryzują się dużą uniwersalnością, dzięki czemu coraz częściej rezygnuje się z gwoździ właśnie na rzecz wkrętów ciesielskich. Na uwagę zasługuje ich nośność, wygoda montażu i niespotykana wcześniej w technologiach budowlanych trwałość.
Zalety stosowania wkrętów ciesielskich w konstrukcjach dachowych
Zastąpienie gwoździ wkrętami ciesielskimi przynosi wiele korzyści. Wkręty przenoszą znacznie większe obciążenia i zapewniają większą sztywność konstrukcji niż łączenia na gwoździe. Pozwalają uzyskać tzw. naprężenie wstępne – przy dociągnięciu elementów połączenie nie poluzowuje się samoistnie. Dzięki temu więźba jest bardziej odporna na drgania i zmiany obciążenia (np. śnieg, wiatr, intensywne opady deszczu, czy nawet grad).
Montaż wkrętów jest też szybszy i mniej uciążliwy – nawet bardzo długi wkręt można bez wysiłku i szybko wkręcić dobrą wkrętarką. Co więcej, w przypadku potrzeby demontażu czy korekty położenia elementów wkręt można łatwo odkręcić i ponownie wkręcić. Nie ulega wątpliwości, że bardzo ułatwia to ewentualne naprawy i modyfikacje więźby.
Jak dobrać wkręty ciesielskie do dachu?
Pierwszym krokiem przy wyborze wkrętów jest zawsze ustalenie ich wymiarów. Parametry te podaje się w formie liczb określających średnicę i długość elementu. Przykładowo, wkręty do drewna ciesielskie talerzowe TORX WKCP 6×50 mm mają średnicę 6 mm i długość całkowitą 50 mm.
Warto pamiętać, że długość mierzy się od wierzchołka łba do końca ostrza. Zazwyczaj większa średnica wkrętu wiąże się z proporcjonalnym zwiększeniem jego długości.
Dobór średnicy i długości wkrętów do konstrukcji dachowej
Najczęściej stosowane wkręty do konstrukcji ciesielskich mają średnicę 6, 8 lub 10 mm. Spotyka się także cieńsze modele, takie jak Wkręty do drewna KMWHT 3×30 mm TORX, które sprawdzają się przy lżejszych pracach – np. mocowaniu podbitki czy deskowania. Wkręty o większej średnicy zapewniają solidniejsze mocowanie i są trudniejsze do zerwania, jednak ich wkręcanie wymaga większej siły, a często także wcześniejszego nawiercenia otworu, aby uniknąć pęknięcia drewna.
Długość wkrętów powinna odpowiadać grubości łączonych elementów. W przypadku więźb dachowych czy innych nietypowych połączeń może być konieczne użycie wyjątkowo długich elementów, np. wkrętów talerzowych TORX WKCP 10×400 mm. Najlepsze mocowanie uzyskasz, gdy cały gwint wkrętu znajdzie się w elemencie nośnym, a jego koniec nie przebije konstrukcji na wylot.
Może Cię zainteresować: Jak wypoziomować łaty na dachu? Wskazówki, wybór akcesoriów
Dodatkowe wskazówki i środki ostrożności
Po ustaleniu wymiarów warto zwrócić uwagę na odporność wkrętów na korozję. Standardowo stosuje się wkręty ocynkowane, które dobrze sprawdzają się w normalnych warunkach wilgotności. Jeżeli jednak mają być narażone na bezpośredni kontakt z wodą, lepiej wybrać modele ocynkowane ogniowo lub wykonane ze stali nierdzewnej, np. Wkręty tarasowe WN 5,0×50 mm A2.
Kolejnym kryterium wyboru jest kształt łba. Wkręty stożkowe są powszechnie używane tam, gdzie potrzebna jest gładka powierzchnia – np. przy montażu łat lub kontrłat. Warto, by miały frezujące rowki pod łbem, które zapobiegają wyrywaniu włókien drewna. Wkręty talerzowe, z kolei, mają szerszy łeb, który ułatwia mocne dokręcenie elementu i zmniejsza ryzyko jego przekręcenia, choć pozostaje on widoczny na powierzchni.
Istotne jest też gniazdo w łbie. W konstrukcjach ciesielskich najczęściej stosuje się gniazda typu torx, oznaczane symbolem TX i liczbą (np. TX10, TX20, TX30). Taki kształt umożliwia przeniesienie większej siły bez ryzyka uszkodzenia końcówki bitu i samego gniazda.
Pamiętaj, że odpowiedni dobór wymiarów i typu wkrętów to dopiero część sukcesu. Równie ważne jest właściwe rozmieszczenie elementów mocujących. Jeśli pracujesz na podstawie projektu – trzymaj się jego wytycznych. W przypadku samodzielnego montażu lepiej zastosować większą liczbę wkrętów niż ryzykować zbyt małe zabezpieczenie konstrukcji.
Montaż wkrętów ciesielskich do dachu
Montaż wkrętów ciesielskich najlepiej wykonywać za pomocą wkrętarki z regulowanym momentem obrotowym. Pozwala to wkręcać zamocowania bez nadmiernego wysiłku i bez uszkodzenia materiału.
Wkręt powinien wchodzić dokładnie prostopadle do podłoża – zapewni to równomierne wbicie i dobre zespolenie. Należy unikać zbyt mocnego dokręcania: za słabe grozi poluzowaniem połączenia, a za duże może wgnieść drewno lub naderwać uszczelkę, co obniży szczelność dachu. Jeśli pracujemy w bardzo twardym drewnie, czasem warto wcześniej nawiercić otwór pilotowy, ale zazwyczaj jest to zbędne. Po zamontowaniu wszystkich łączników warto sprawdzić, czy wszystko poszło zgodnie z planem, aby uniknąć późniejszych poprawek i demontażu.
Czy wkręty ciesielskie nadają się do blachodachówki i blachy trapezowej?
Dachy wykonane z falistej blachy stalowej (trapez) lub blachodachówki mocuje się specjalnymi wkrętami samowiercącymi (tzw. farmerskimi). Mają one tłoczoną podkładkę gumową (EPDM) do uszczelniania miejsca montażu, co zapobiega przeciekom i uwalnianiu naprężeń materiału. Wkręty farmerskie zwykle mają gwint o średnicy min. 4,8 mm i łeb sześciokątny na klucz 8 lub 10. Przy wyborze długości przyjmuje się około 35 mm przy montażu do drewna i 25 mm przy mocowaniu do stalowej konstrukcji więźby, tak aby wkręt odpowiednio przenikał przez podłoże.
Zalecana liczba wkrętów to około 6–9 sztuk na 1 m² blachodachówki. Na dach o powierzchni np. 100 m² trzeba zatem około 600–900 wkrętów, plus ok. 20–30% zapasu na obróbki przy kominach czy świetlikach. Ważne jest też dobranie koloru powłoki wkrętów do koloru blachy – poprawia to estetykę pokrycia. Przy montażu należy użyć wkrętarki z regulacją momentu obrotowego – słaby docisk może dopuścić poluzowanie arkuszy, a zbyt duży może rozsadzać blachę.
Wkręty ciesielskie nie nadają się więc do pokryć z blachy i metalu.
Sprawdź też: Jak wkręcać wkręty ciesielskie? Wszystko, co musisz wiedzieć!
Wkręty ciesielskie do dachu – podsumowanie
Zastosowanie wkrętów ciesielskich zamiast gwoździ pozwala na stabilne połączenie drewna i stworzenie konstrukcji odpornych na duże obciążenia (np. śniegiem czy wiatrem). Ważne jest dobranie wkrętów o właściwej długości, średnicy i powłoce antykorozyjnej do danego materiału więźby oraz rodzaju pokrycia.
Przy wyborze wkrętów warto korzystać z zaleceń producentów oraz wytycznych norm (np. EN 14592).
Przeczytaj powiązane poradniki o konstrukcjach dachowych i wkrętach:
- Jak dobrać wkręty ciesielskie? Praktyczny poradnik
- Gwoździe czy wkręty ciesielskie – co wybrać?
- Jakie wkręty do blachy trapezowej i blachodachówki? Wszystko o blachowkrętach
- Połączenia ciesielskie do altany – jakie zamocowania wybrać?
- Wieszak belki drewnianej – rodzaje, zastosowanie i montaż
- Murłata – czym jest i jak ją wykonać? Zastosowanie, mocowanie
- Jakie wkręty do drewna na zewnątrz?
- Płytka perforowana do drewna – co to jest? Dowiedz się, do czego służy płaskownik perforowany!
- Gąsiory dachowe – zastosowanie, dostępne rodzaje
- Blachy ciesielskie – czyli stalowe złącza ciesielskie. Zastosowanie i charakterystyka
- Jaka jest zalecana długość wkrętów do drewna?
- Jak czytać oznaczenia i klasy wytrzymałości wkrętów?
- Certyfikaty i normy dla zamocowań budowlanych – postaw na bezpieczeństwo