Wybór odpowiedniego wiertła przekłada się na jakość pracy, jej dokładność oraz trwałość samego narzędzia. Dwa popularne rodzaje wierteł to HSS (High Speed Steel) i SDS (Slotted Drive System). Mają one różną konstrukcję, zastosowanie oraz sposób mocowania w wiertarce lub wkrętarce. Jak działają te wiertła i w jakich sytuacjach najlepiej się sprawdzają? W tym poradniku znajdziesz szczegółowe informacje, które pomogą Ci podjąć właściwą decyzję.
Powiązany poradnik: Budowa i rodzaje wierteł
Czym jest wiertło HSS?
HSS to stal szybkotnąca, która jest znana z odporności na wysoką temperaturę i zużycie. Wiertła wykonane z tego materiału nadają się do dokładnych prac w metalu, drewnie i plastiku.
Właściwości wierteł HSS
- Odporność na wysoką temperaturę – mogą pracować w temperaturach dochodzących do 600°C. Zapobiega to szybkiemu tępieniu się krawędzi tnących.
- Łatwość ostrzenia – można je naostrzyć kilkukrotnie, dzięki czemu narzędzie ma dłuższą żywotność.
- Dokładne cięcia – wiertła HSS umożliwiają wykonywanie dokładnych otworów bez nadmiernego uszkodzenia materiału.
- Wytrzymałość – wiertła te są odporne na uszkodzenia mechaniczne za sprawą hartowania narzędzia podczas procesu produkcji.
Proces produkcji wierteł HSS
W celu uzyskania pożądaną twardość i odporność na temperaturę, stal HSS poddawana jest kilku etapom obróbki:
- Wyżarzanie – nagrzewanie stali do ponad 1200°C, by usunąć naprężenia wewnętrzne.
- Hartowanie – gwałtowne schładzanie, które zwiększa twardość materiału.
- Szlifowanie – nadanie końcowego kształtu i ostrości krawędzi tnących.
Rodzaje wierteł HSS
Wiertła HSS występują w różnych wariantach. Różnią się one przede wszystkim procesem produkcji i dodatkami stopowymi:
- HSS-R – walcowane, produkowane metodą walcowania na gorąco. Są tańsze, ale mniej precyzyjne.
- HSS-G – wiertła szlifowane, które charakteryzują się ostrzejszymi krawędziami i większą dokładnością wiercenia.
- HSS-E – z dodatkiem kobaltu (5–8%), który zwiększa odporność na wysoką temperaturę i pozwala na wiercenie w twardszych materiałach.
- HSS-TiN – pokryte azotkiem tytanu w celu zmniejszenia tarcia i wydłużenia żywotności.
Wiertła HSS – zastosowanie
Wiertła HSS są dość uniwersalne, dlatego sprawdzają się przy:
- Stali konstrukcyjnej,
- Aluminium,
- Drewnie,
- Tworzywach sztucznych,
- Mosiądzu i miedzi.
Może Cię zainteresować: Wiertła SDS czy zwykłe? Co wybrać?
Czym jest wiertło SDS?
SDS to system mocowania stosowany w wiertłach do młotowiertarek i młotów udarowych. Charakteryzują się specjalną konstrukcją trzpienia, która pozwala na szybkie montowanie i demontowanie wiertła bez użycia dodatkowych narzędzi.
Charakterystyka wierteł SDS
- System mocowania – wyżłobienia na trzpieniu umożliwiają stabilne osadzenie wiertła w uchwycie, eliminując ryzyko ślizgania się narzędzia.
- Przystosowanie do udaru – energia uderzenia przenoszona jest bezpośrednio na wiertło, dlatego można efektywnie kruszyć nawet twarde materiały.
- Trwałość – stal hartowana wytrzymuje ekstremalne obciążenia.
Rodzaje wierteł SDS
W sklepach możemy spotkać trzy podstawowe wersje wierteł z systemem SDS:
- SDS-Plus – najpopularniejszy system, stosowany w młotowiertarkach do 4 kg.
- SDS-Max – przeznaczone do cięższych maszyn o większej mocy, stosowane do prac budowlanych.
- SDS-Quick – mniejszy system, wykorzystywany w elektronarzędziach do lżejszych prac.
Zastosowanie wierteł SDS
Wiertła SDS sprawdzą się podczas wiercenia w:
- Betonie,
- Cegle,
- Kamieniu,
- Ścianach konstrukcyjnych.
Przeczytaj też: Jakie bity do wkrętarki wybrać?
Porównanie wierteł HSS i SDS
| Cecha | Wiertło HSS | Wiertło SDS |
| Materiał | Stal szybkotnąca | Stal hartowana |
| Zastosowanie | Metal, drewno, tworzywa | Beton, cegła, kamień |
| System mocowania | Standardowy chwyt cylindryczny | System zatrzaskowy SDS |
| Odporność na temperaturę | Do 600°C | Bardzo wysoka |
| Mechanizm pracy | Obrót | Obrót + udar |
| Łatwość wymiany | Wymaga klucza lub uchwytu szybkomocującego | Montaż bez użycia narzędzi |
Które wiertło wybrać – SDS czy HSS?
Jeśli zależy Ci na najwyższej dokładności wiercenia, najlepszym wyborem będą wiertła HSS. Sprawdzą się w pracach warsztatowych i wymagających precyzyjnego wykończenia.
Z kolei przy wierceniu w twardych materiałach konstrukcyjnych, np. betonie czy cegle, lepiej wybrać wiertła SDS. Narzędzia te znacząco przyspieszają prace za sprawą systemu mocowania i możliwości wykorzystania udaru.
Jak dbać o wiertła, by służyły jak najdłużej?
Każde narzędzie wymaga odpowiedniej konserwacji dla zachowania pełnej funkcjonalności. Poniżej przedstawiamy kilka wskazówek, które pozwolą przedłużyć żywotność wierteł:
- Używaj odpowiednich obrotów – zbyt wysokie mogą prowadzić do przegrzania wierteł HSS.
- Chłodzenie wiertła – podczas wiercenia w metalu warto stosować oleje chłodzące, aby uniknąć przegrzania wiertła.
- Unikaj nadmiernego nacisku – zbyt duża siła może doprowadzić do pęknięcia wiertła.
Przechowuj w odpowiednich warunkach – wilgoć może powodować korozję narzędzi.
Polecamy też: Jakie szczotki druciane na wiertarkę?
Wiertło SDS i HSS – podsumowanie
Wiertła HSS i SDS różnią się pod względem konstrukcji i zastosowania. HSS nadają się do dokładnych prac w metalu i drewnie, natomiast wiertła SDS będą dobrym wyborem w przypadku twardych materiałów budowlanych.
Warto zadbać o dobór odpowiedniego narzędzia, by nie tylko ułatwić sobie pracę, ale także zwiększa jej efektywność oraz bezpieczeństwo. Zainwestuj w wysokiej jakości wiertła i dbaj o nie, aby służyły Ci przez długi czas!
Powiązane poradniki naszego autorstwa:
- Jakie wiertło pod gwint? Dobór wiertła do gwintów – tabela gwintów
- Jak naostrzyć wiertło do betonu, drewna lub metalu?
- Jak odróżnić wiertło do metalu od wiertła do drewna i betonu?
- Jak wyciągnąć wiertło z wiertarki?
- Które wiertło lepsze – kobaltowe czy tytanowe?
- Jak dobrać wiertło do kołka?
- Kiedy wynaleziono wiertło? Historia i ewolucja wiertła oraz wiertarki